İŞYERİ SENDİKA TEMSİLCİLERİNİN İŞYERLERİNDEKİ HAKLARI:

1- İŞYERİ SENDİKA TEMSİLCİLERİNİN İŞYERİ DEĞİŞİKLİĞİ

Sendika tarafından atanan işyeri sendika temsilcilerinin işyerleri değiştirilebilir mi?  Bu konuda daha önce Sendikalar Yasasında açık bir hüküm bulunmamakta idi.  Buna rağmen gerek öğretide gerekse de çeşitli yargı kararlarında işyeri sendika temsilcisinin yaptıkları görev, temsilcilik kurumunun ortaya çıkış nedenleri ve işlevleri göz önüne alınarak temsilcinin işyerlerinin değiştirilmesinin temsilcilik görevlerinin yerine getirilmesini olanaksız hale getireceği belirtilmiş ve böyle bir uygulamanın geçerli olamayacağı ifade edilmiştir. 2002 Yılına kadar yargı içtihatları ile oluşan bu uygulama da işyeri değiştirilen sendika temsilcileri mahkeme kararları ile eski işlerine iade ediliyordu. Sendikalar Yasasının 30. maddesinde yapılan bir değişiklikle yargı kararları ile oluşan hukuk yasa değişikliğine konu oldu. Yapılan yasa değişikliği ile işyeri sendika temsilcisinin işyerinin rızaları dışında değiştirilemeyeceği, işlerinde esaslı tarzda değişiklik yapılamayacağı ifade edilmiştir. Yasa değişikliğinden sonra 2821/30.maddesi aşağıdaki gibi olmuştur:

Madde 30 - (Değişik madde: 09/08/2002 – 4773 S.K./9. md.)

    İşyeri sendika temsilcisinin belirsiz süreli hizmet akdinin işveren tarafından feshinde İş Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.

    Temsilcinin hizmet akdinin sadece temsilcilik faaliyetlerinden dolayı feshedilmesi halinde, İş Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca en az bir yıllık ücreti tutarında tazminata hükmedilir.

    İşveren, yazılı rızası olmadıkça işyeri temsilcisinin çalıştığı işyerini değiştiremez veya işinde esaslı bir tarzda değişiklik yapamaz. Aksi halde değişiklik geçersiz sayılır.

2- TEMSİLCİNİN GÖREV SÜRESİ

Sendikalar Yasasının 35. maddesinde “Temsilcilerin görevi, Sendikanın yetkisi süresince devam eder” hükmü bulunmaktadır. Buna göre işyeri sendika temsilcileri sendika tarafından toplu sözleşme yetkisi alınması ile birlikte atanacaklar ve toplu sözleşme süresince görev yapacaklardır. Toplu sözleşmenin sona ermesi ile birlikte ise görevleri sona erecektir. Ancak, uygulamada daha toplu iş sözleşmesi sona ermeden yeni dönem toplu iş sözleşmesi için yetki belgesi çıkmakta hatta sözleşme görüşmeleri dahi başlamaktadır. Yargıtay 9.Hukuk Dairesi kararlarında sendika tarafından görevden alınmadıkça böyle ard arda devam eden toplu iş sözleşmeleri süresince temsilcilerin de görevlerinin devam edeceğine karar verilmektedir.

3- İŞYERİNİN DEVRİ HALİNDE TEMSİLCİNİN HUKUKİ DURUMU

İşyerinin satış, yasal zorunluluklar ya da diğer nedenlerle başka bir işverene devredilmesi halinde temsilcilik görevi ve statüsü ne olacaktır? 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Yasasının 8. maddesinde “toplu iş sözleşmesinin uygulandığı işyerlerinde işverenin değişmesi toplu iş sözleşmesini sona erdirmez” hükmü getirilmiştir. Yukarıda ifade ettiğimiz gibi temsilcinin görevi sendikanın yetki belgesi alarak temsilciyi atamasından toplu sözleşme yürürlük süresi sonuna kadar devam edecektir. Temsilcinin görev yaptığı işyeri veya işletme devredilmesine rağmen bağımsızlıklarını koruyorlarsa ve tek değişiklik işverenin şahsında gerçekleşmiş ise o işyerinde sendikanın yetkisi ve temsilcinin görevi toplu sözleşme dönemi boyunca devam edecektir. Ancak anılan işyeri veya işletme kısmen devrolunmuş, başka bir işverenin işletmesine katılmış ise ve burada başka bir sendikanın yetkili olması ve sözleşmenin yürürlükte olması halinde durum ne olacaktır? Yasada açık bir hüküm ve yargı kararlarında açık bir içtihada rastlanmamışsa da yasa hükümlerinin yorumlanması sonucu şu hükme varılabileceği düşüncesindeyiz:  Öncelikle 2822 sayılı Yasanın 8. maddesine göre devralınan işyerinde uygulanan toplu sözleşme yürürlük süresi sonuna kadar uygulamaya devam edecektir. Buna bağlı olarak da Sendikalar Yasasının “işyeri sendika temsilcisinin görevleri” başlıklı 35. maddesinde sayılı temsilci görevlerinin toplu sözleşme yürürlük süresince devam edeceği göz önüne alındığında temsilcinin görevi de bu süre boyunca devam edecektir kanısındayız.