BELEDİYELERDEN % 30 DAYATMASI
Belediyeler toplu sözleşme görüşmelerinde, 7/12/2004 Tarihinde kabul edilerek 24/12/2004 tarihinde yürürlüğe giren 5272 Sayılı yeni Belediye Yasasının 49. maddesinin 7.fıkrasındaki hükümleri bahane ederek ücret zammından kaçınma eğilimi göstermeye, personel indirimi yoluna gitme söylemlerinde bulunmaya başlamışlardır. Oysa ilgili yasa maddesi eski yasada da var olan personel giderlerinin belediye bütçesinin %30 u kadar olması gerekir ilkesine yeni bir boyut getirmemekte, sadece bütçedeki personel giderlerinin belirtilen oranı aşması halinde belediye başkanının yeni işçi alamayacağı, aldığı takdirde oluşacak kamu zararının belediye başkanından tahsil edileceği hükmü getirilmiş bulunmaktadır.
Belediye Yasasının 49.maddesi 7.fıkrası hükmü şöyledir;
“Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununda belirlenen yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu 10.000'in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edilir. Personelin her türlü alacakları zamanında ve öncelikle ödenir.”
Bu hüküm acaba TİS zamlarına engel bir yasal düzenleme midir? Bu soruya verilecek yanıt kesinlikle hayır olacaktır. Bunun birinci nedeni yukarıda da ifade ettiğimiz gibi %30’luk sınır daha önceki yasada da mevcut olması ve bu hükmün geçmişte toplu sözleşmelere herhangi bir etkisinin olmamasıdır. İkinci nedeni ise toplu iş sözleşmelerinin, 2822 sayılı kendi özel yasaları çerçevesinde “serbest ve özerk toplu pazarlık” sonucu tarafların pazarlık gücüne bağlı olarak şekillenen ve gerektiğinde işçilerin grev haklarını da kullanarak sonuç elde edebildiği anayasal güvence altındaki hukuki belgelerden olmasıdır.
Sonuç olarak; belediyelerin personel giderlerinin bütçe içinde %30 yada % 40 oranını aşması bahane edilerek toplu sözleşme görüşmeleri esnasında zam yapmama kararlarının yada personel azaltması yoluna gidilmesinin yeni Belediye Yasası bakımından da bir yasal dayanağı bulunmamaktadır.